العلامة المجلسي
242
حياة القلوب ( فارسي )
ومراد به رفع آنها تعظيم است ورفع نجاسات از آنها كردن واز معاصي وگناهان مطهّر داشتن ؛ وبعضي گفتهاند مراد به رفع ، رفع حوايج است در آنها بسوى خدا . وَيُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ يعنى : « مذكور مىشود در آنها نام خدا » ؛ گفتهاند به آنكه قرآن در آنها خوانده شود يا أسماء حسنى در آنها گفته شود . يُسَبِّحُ لَهُ فِيها بِالْغُدُوِّ وَالْآصالِ يعنى : « تنزيه كنند از براي خدا در آن خانهها در بامداد وپسين » ؛ بعضي گفتهاند مراد نماز كردن است ؛ وبعضي گفتهاند مراد تنزيه خداست از چيزى كه جايز نيست بر خدا ووصف نمودن خداست به صفاتى كه مستحقّ آنها است لذاته وافعاله كه همه مقرون است به حكمت وصواب « 1 » . پس بيان كرد كه تسبيح كنندگان كيستند ، فرمود كه رِجالٌ لا تُلْهِيهِمْ تِجارَةٌ وَلا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ يعنى : « مردانى چند كه غافل ومشغول نمىگرداند ايشان را تجارتي ونه بيعى از ياد خدا وبرپا داشتن نماز ودادن زكات » ؛ يَخافُونَ يَوْماً تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَالْأَبْصارُ « وبا اين عبادتها مىترسند از روزى كه از هول آن متغير ومضطرب مىگردد دلها وديدهها تا جزا دهد خدا ايشان را بهترين جزائي بر كردههاى ايشان وزيادة گرداند ايشان را از فضل خود ، وخدا روزى مىدهد هر كه را كه خواهد بىحساب » اين ترجمهء لفظ آية است . وامّا اخبار عامه وخاصه : از انس وبريده روايت كردهاند كه : چون حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم اين آية را تلاوت كردند مردى برخاست وگفت : كدام خانهها است آنها يا رسول اللّه ؟ فرمود كه : خانههاى پيغمبران است ؛ پس أبو بكر برخاست واشاره كرد به خانهء على وفاطمه عليهما السّلام وگفت : اين خانه هم از آنهاست ؟ حضرت فرمود كه : بلى از بهترين آنها است « 2 » . وشاذان روايت كرده از ابن عباس كه گفت : در مسجد پيغمبر صلّى اللّه عليه وآله وسلّم بودم كسى اين آية
--> ( 1 ) . مجمع البيان 4 / 144 - 145 . ( 2 ) . كشف الغمة 1 / 326 ؛ تأويل الآيات الظاهرة 1 / 362 ؛ عمدهء ابن بطريق 291 ؛ تفسير الدر المنثور 5 / 50 ؛ شواهد التنزيل 1 / 533 ؛ تفسير روح المعاني 9 / 367 .